, 69 ετών, είναι ένας μικρόσωμος, νευρώδης άνδρας, με γυαλιά σε χρυσό σκελετό από νικέλιο, χρυσό σκουλαρίκι και γκρίζα μαλλιά-‘καρφάκια’. Προσκλήθηκε με την αντιπροσωπεία του στα κεντρικά γραφεία της Υπηρεσίας Καθαριότητας του Βερολίνου. Από πάνω του έχει ένα beamer.
Μόνο κατ’ ευφημισμόν μπορεί να πει κανείς ότι οι σχέσεις Ελλήνων και Γερμανών είναι πολύ άσχημες. Η Α. Μέρκελ είναι στην Ελλάδα πιο μισητή από τους έλληνες πολιτικούς, που στην πατρίδα τους δεν τολμούν πλέον να βγουν στον δρόμο. Οι Έλληνες πιστεύουν ότι οι υπαγορεύσεις λιτότητας της Μέρκελ τους κάνουν όλο και περισσότερο τον βίο αβίωτο.
Πριν από επτά χρόνια ίδρυσε την «Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκη», ένα είδος συλλόγου πολιτών. Άρχισε να γυρίζει την πόλη και να υποστηρίζει την ανάγκη περισσότερων μέσων μαζικής μεταφοράς και μεγαλύτερης φροντίδας για τους δημόσιους χώρους. Από τον Ιανουάριο του 2011 είναι δήμαρχος. Παραμένει υπερκομματικός, τον στήριξε όμως το ΠΑΣΟΚ στην εκλογή του.
«Μου πήρε λίγο καιρό, αλλά τώρα ξέρω πώς λειτουργούν όλα», λέει ο Μπουτάρης και τεντώνονται οι ρυτίδες στο πρόσωπό του. Στέκει μπροστά σε έναν πίνακα ανακοινώσεων στο γραφείο του στο Δημαρχείο, έναν όγκο από μπετόν, που δεν θα μπορούσαν να είχαν σχεδιάσει χειρότερα γερμανοί αρχιτέκτονες της μεταπολεμικής περιόδου. Είναι ένα μεσημέρι του Φλεβάρη, το στερεοφωνικό παίζει Τζάνις Τζόπλιν, στον πίνακα ανακοινώσεων υπάρχει ένα χαρτί που γράφει: «We are going to believe in honest things again».
«Αυτό είναι το καλό της κρίσης», λέει ο Μπουτάρης: Οι Έλληνες αναγκάζονται να αλλάξουν τρόπο σκέψης. Οι κενές υποσχέσεις των πολιτικών, η ανευθυνότητά τους τελειώνουν πλέον. «Άλλωστε δεν υπάρχουν πλέον χρήματα, για να αγοράσουν τους ψηφοφόρους», λέει ο Μπουτάρης. Πρέπει λοιπόν να κάνει κάτι.
Αμέσως μόλις ανέλαβε δήμαρχος, ο Μπουτάρης πήγε στην Κωνσταντινούπολη και ενθάρρυνε τους εχθρικούς γείτονες να επισκεφθούν την «παλιά πόλη μας».Μέχρι πριν από 100 χρόνια, η Θεσσαλονίκη ανήκε ακόμα στην οθωμανική αυτοκρατορία. Τώρα, οι Turkish Airlines πραγματοποιούν την πτήση Κωνσταντινούπολη-Θεσσαλονίκη και ο αριθμός των τουριστών πέρσι διπλασιάστηκε. Ο τουρισμός είναι σημαντικός για την πόλη, που έχει ανεργία μέχρι και 25%.
Αλλά τη μεγαλύτερη επιτυχία του αποτελεί η εξυγίανση του διοικητικού μηχανισμού του δήμου του. Ο Μπουτάρης κάνει από μόνος του όσα ζητούνται από την υπόλοιπη Ελλάδα εδώ και δύο χρόνια με κάθε νέα δανειακή σύμβαση και όσα πλέον αναμένονται να υλοποιηθούν με διεθνή βοήθεια: Προσπαθεί να κάνει την πόλη του λειτουργικότερη.
Την πρώτη εβδομάδα που ανέλαβε τα καθήκοντά του, προσέλαβε έναν οικονομικό ελεγκτή, κάτι πρωτόγνωρο, όχι μόνο για τη Θεσσαλονίκη. «Τώρα ξέρουμε ακριβώς πόσο φτωχοί είμαστε», λέει ο Μπουτάρης. Υπάρχει ένα σχέδιο προϋπολογισμού και λογιστικά βιβλία. Όλες οι δαπάνες ελέγχονται. Κι αυτό δεν είναι κάτι αυτονόητο στην Ελλάδα.
Δίπλα στο Δημαρχείο, στην καφετερία του Βυζαντινού Μουσείου, κάθεται ο Σπύρος Πέγκας, 43 ετών, αντιδήμαρχος. «Αν δεν ήταν η κρίση, δεν θα τα είχαμε καταφέρει. Ο δήμος είχε διαλυθεί», λέει.
Η
Θεσσαλονίκη θεωρούνταν ανέκαθεν προπύργιο των συντηρητικών, των εθνικιστών. Στην περιοχή, που θεωρούνταν «πύλη των Βαλκανίων» και στην οποία συμβίωναν πολλές εθνότητες όχι χωρίς εντάσεις, για 24 χρόνια κυριαρχούσε στο Δημαρχείο η συντηρητική Νέα Δημοκρατία, που κρατούσε τον δήμο υπό την κατοχή της με την εκλογική πελατεία της.
Ο Μπουτάρης διόρισε ένα μάνατζερ υπεύθυνο προσωπικού, ο οποίος αξιολογεί τη δουλειά των υπαλλήλων. Την αρχή της παραγωγικής εργασίας στο δημόσιο τομέα προσπαθούν να επιβάλουν γάλλοι διοικητικοί εμπειρογνώμονες κατ εντολή της task force της ΕΕ σε ολόκληρη την Ελλάδα. Δεν προχωρούν πολύ καλά, οι αντιστάσεις είναι μεγάλες.
Στη Θεσσαλονίκη υπεύθυνος για τις μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση του δήμου είναι ο Βασίλης Κάππας, 42 ετών, που δηλώνει: « Έχουμε σχεδόν 5.000 υπαλλήλους, ενώ μας φτάνουν και 3.000». Πολλοί δεν έμαθαν ποτέ να δουλεύουν, λέει. Παλιότερα αρκούσε να ψηφίσεις το γνωστό υποψήφιο για να είσαι μια ζωή δημόσιος υπάλληλος. Το πελατειακό σύστημα διέλυσε το αίσθημα συλλογικότητας. Ο Κάππας επεξεργάστηκε ένα πρόγραμμα, με βάση το οποίο περιορίζεται ο αριθμός των διευθύνσεων του δημαρχείου από 32 σε 20. Σύντομα το δημοτικό συμβούλιο θα κληθεί να το ψηφίσει.
«Εδώ γίνονταν τρελά πράγματα», λέει ο Κάππας, για παράδειγμα υπήρχε ένα σύστημα πλαστών υπερωριών. Οι περισσότεροι υπάλληλοι είχαν μαζέψει εκατοντάδες υπερωρίες χωρίς να δηλώνουν για ποιο πράγμα ακριβώς και πότε είχαν δουλέψει τόσες πολλές ώρες παραπάνω. Τώρα ο αριθμός των υπερωριών, όπως και οι αποδοχές τους, μειώθηκαν. Απόδειξη της επιτυχίας είναι τα εξής στοιχεία: το 2011 οι δαπάνες του δήμου μειώθηκαν κατά 30%. Το έλλειμμα προϋπολογισμού, που άλλες χρονιές διπλασιαζόταν, συρρικνώθηκε για πρώτη φορά κατά 7,5%.
Για την επίσκεψή του στη Γερμανία ο δήμαρχος δέχθηκε επίθεση από τους αντιπάλους του στο δημοτικό συμβούλιο. Η εφημερίδα «Καθημερινή» αναρωτήθηκε αν είναι στα καλά του να ζητά συμβουλές ειδικά από τους Γερμανούς.
Αλλά ο Μπουτάρης θέλει να συνεχίσει να ρωτά σε άλλες χώρες πώς γίνεται εκεί η αποκομιδή των απορριμμάτων και πώς διαχειρίζονται τα λιμάνια τους. Κανείς δεν μπορεί πλέον να επιδιορθώσει ή να βελτιώσει ένα σύστημα που έχει καταρρεύσει, λέει ο Μπουτάρης. «Πρέπει να φύγει και στη θέση του πρέπει να μπει κάτι νέο». Καπνίζει το άφιλτρο τσιγάρο του και η διάθεσή του μοιάζει μ αυτή της Τζάνις Τσόπλιν. Όλοι θα πρέπει να το καταλάβουν – οι συμπολίτες του, αλλά και όλοι οι Έλληνες.
